داروشناسی, داروها, پزشکی نوین

چند نکته از دگزامتازون

دگزامتازوندگزا متازون یا آنطور که بعضا گفته میشود دگزا، یکی از داروهایی است که در اشکال مختلف خود (شربت، قرص، قطره، آمپول و پماد و محلولها) یکی از پرکاربردترین داروهاست و در نتیجه ابهامات و سوالات هم پیرامون آن زیاد است.

معرفی:

دگزامتازون یک دارو از دسته کورتیکو استروئید هاست. از داروهای معروف دیگر در این دسته میتوان به بتامتازون – کورتیزون – پردنیزولون و هیدروکورتیزون اشاره کرد. کورتیکو استروئیدها یا همان کورتون ها داراری اثرات گسترده ای در قسمتهای مختلف بدن هستند که این اثرات گسترده همانطور که می توانند در درمان طیف زیادی از بیماریها مفید باشند، می توانند عوارض جانبی زیادی هم به جا بگذارند.

سوالات رایج:

1- دگزامتازون چه تاثیری در اشتها و چاق کردن دارد؟

پاسخ: دگزامتازون اشتها را زیاد میکند. علاوه بر آن از طریق ایجاد تورم در بدن شما را چاق میکند. در حقیقت یکی از عوارض استفاده زیاد از کورتون ها ایجاد تورم تدریجی در بدن و افزایش میزان چربی است که باعث پف کردن فرد شده و یا علامتی به نام Moon face  یا ماه رخ! (یعنی گرد و پف کرده شدن صورت) می شود. در نتیجه بیمار احساس میکند که چاق و قوی بنیه شده است. اماحقیقت این است که تمام کورتون ها در استفاده مکرر باعث تحلیل رفتن عضلات وپوکی استخوان می شوند.در حقیقت دگزا متازون بدن شما را رسما به یک پفک تبدیل میکند.

2-من هر وقت سرما می خورم تا دگزا نزنم خوب نمیشوم. چرا؟

پاسخ: اثر دگزامتازون در سرماخوردگیهای رایج بیشتر علامتی است. یعنی باعث سرکوب واکنشهای ایمنی میشود و در نتیجه علائم بیماری را میپوشاند. این قضیه در سرماخوردگی های ویروسی چندان اشکالی ایجاد نمی کند، اما در سرماخوردگیهای همراه با عفونت باکتریایی (مثلا انواع تب دار یا همراه با گلودرد چرکی) با سرکوب ایمنی بدن، برای باکتریهای فرصتی را برای سازماندهی نیروها و تکثیر فراهم میکند و در نتیجه ممکن است چند روز بعد منجر به شعله ور شدن بیماری و حتی ایجاد عفونتهای شدید تنفسی شود

3- آیا دگزامتازون می تواند در دوپینگ و تقویت استفاده شود؟

پاسخ: کورتونها می توانند نوعی حالت خوش آنی در فرد ایجاد کنند که به euphoria موسوم است. همچنین باعث تغییرات آنی در میزان قند خون میشوند و بصورت کوتاه مدت ممکن است برخی توانایی های جسمانی را افزایش دهند. البته این داروها در دراز مدت هم باعث پوکی استخوان و هم ضعف ایمنی بدن میشوند بنابراین مصرف مکرر آن حتی به قصد دوپینگ اثرات معکوس خواهد داشت.

نکته: دگزامتازون جزو داروهای ممنوع دوپینگ است.

4-آیا مصرف دگزامتازون در دوران حاملگی مجاز است؟

پاسخ:دگزامتازون از نظر مصرف در حاملگی جزو گروه c است. یعنی نه جزو داروهای بی خطر است و نه جزو داروهای خطرناک. در صورت صلاحدید پزشک در برخی موارد میتوان با قبول برخی عوارض جانبی از این دارو استفاده کرد. مصرف خودسرانه بویژه در حاملگی کاملا ممنوع است. زیرا ممکن است باعث سرکوب غده فوق کلیه در جنین شود.

5-من مدتهاست که با تجویز پزشک برای تسکین برخی دردهای مفصلی خود از دگزا متازون استفاده میکنم. الان احساس میکنم حال بهتری دارم. آیا میتوانم دارو را قطع کنم؟

پاسخ: یک اصل کلی در استفاده دراز مدت از کورتون داریم. میزان مصرف کورتون به تدریج زیاد میشود و موقع قطع کردن دارو هم اینکار تدریجا صورت میگیرد. قطع تدریجی بصورت افزایش فواصل مصرف و کم کردن میزان داروی مصرف در هربار استفاده است. هیچگاه مقدار زیادی از کورتون را ناگهان مصرف نکنید یا ناگهان قطع نکنید.

موارد مصرف اساسی دگزامتازون:

1- ضد التهاب (بخصوص در بیماریهای روماتیسمی-حساسیتهای موضعی یا عمومی-کنترل عوارض بعد از جراحیهای دندان و…)

2-کاهش ادم مغزی یا ریوی

3-در درمان برخی اختلالات غده فوق کلیوی

4-ونیز در بسیاری دیگر از بیماریهای بعنوان درمان اصلی یا کمکی

عوارض شایع و مهم مصرف کورتون:

در مصرف بصورت موضعی (به شکل پماد و قطره یا محلول): تحلیل رفتن پوست در استفاده دراز مدت، لکه افتادن روی پوست و خشکی پوست، تشدید عفونتهای قارچی

در مصرف سیستمیک(خوراکی یا تزریقی): سرخوشی، عوارض گوارشی، تشدید عفونت ها، بیخوابی، پوکی استخوان(در مصرف طولانی)، ضعف ایمنی ، اختلالات هورمونی (نظیر پرمویی، اختلال عادت ماهانه) اتساع شکم و گرد شدن صورت، اختلال آنزیمهای کبدی، تحلیل عضلانی، چرب شدن پوست و تشدید آکنه، تغییرات روحی (نظیر سرخوشی بیش از حد یا تحریک پذیری عصبی)

منابع:

Wikipedia

Harrison’s manual of medicine 16th edition

Katzung And Trevor Pharmacology

145 Comments

  1. نگین

    من به علت طولانی شدن سرماخوردگی .از 1 آمپول دگزامتازون و 2 تا بتامتازون و اسپری تنفسی بتامتازون و کرومولین سدیم و شربت آویشن استفاده کردم و دچار نامنظمی عادت ماهیانه شدم و دچار لکه بینی . آیا بخاطر کورتون است؟ چه مدت اثر کورتون در بدن می ماند/
    _______________________________________________________________________
    به نظر می رسد که مقدار مصرف کورتون شما خیلی بالا بوده و به هیچ وجه لزومی نداشت که این حد از این داروها استفاده کنید.
    با توجه به اینکه سیکل ماهانه در طول ماه و با نوسانات طبیعی هورمونهای بدن تنظیم می شود. هرگونه اختلال در این نوسان می تواند باعث اشکال در نظم سیکل شود. بنابراین ممکن هست دیگر اثری از داروی مصرفی در بدن شما نباشد و حتی طول اثر دارویی آن هم تمام شده باشد اما اختلالی که از خود به جای گذاشته باقی مانده باشد
    در صورتیکه این اختلال که گفتید طول بکشد بررسی های دقیق حتما لازم خواهد بود. که بهتر است با مراجعه به پزشک خود و بیان دقیق علائم و طول مدت آنها و سابقه بیماریهای زمینه ای دیگر (در صورت وجود) از او بخواهید که بررسی های لازم در این مورد انجام بشود

  2. زهرا

    با سلام خدمت شما من واقعا از شما تشكر ميكنم اصلا انتظار نداشتم اينقد زود وبه اين دقت به سوالم جواب بدين .
    موارد ديگر من كه در(23 مي) خدمت شما فرستاده بودم ، مطمينم كه سر گيجه من بخاطر قرص دگزامتازون هستش در موردش بيشتر راهنمايي كنيد لطفا كه چيكار كنم كه دردش كم شه سرگيجه ام من از سرم عكس و اينا گرفتم چيزي نشون نداده
    2-احساس خستگي زياد و زودتر عصبي ميشم و احساس درد شديد در قسمت قلم پاهام و استخوان هاي بدن.در ضمن من اين قرص را در فروردين قطع كردم ايا به تدريج قطع كنم يا اصلا مصرف نكنم مراحلشو بفرمايين با تشكر
    __________________________________________________________
    سلام
    همونطور که بارها تاکید کردیم. برای چاقی دگزامتازون اصلا گزینه مناسبی نیست مخصوصا شما که عوارض هم نشون دادید

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>